Armat - national platforms
Oturum
1

....

2
Fikirlerinizi ve görüşlerinizi paylaşabilmek için kaydolun
Bizi kendiniz hakkında biraz bilgilendirin
Tamamlandı
Giriş yap
Fikirlerinizi ve görüşlerinizi paylaşabilmek için oturum açın
Giriş yap
Şifrenizi mi unuttunuz?

Ya da sosyal ağ üzerinden bize katılın

Gönder
Giriş yap
Oturum
Erzurum folklorunda Ermeni izi
Kültür

Erzurum folklorunda Ermeni izi

Modern Erzurum şehri, Türkiye Cumhuriyeti'nin idari merkezi olan illerinden biridir. Antik çağlarda, şehrin farklı isimleri vardı. Ermeni adı Կարին (Karin). 15. yüzyılda İspanyol gezgin RuyGonzález de Clavijho, Erzurum hakkında şunları anlatıyor [1]: "Şehir bir ovada, kuleleri olan güçlü bir taş duvara sahipti ve içinde bir kale vardı. Şehir çok kalabalık değildi ve Ermeni Hıristiyanlara ve içinde yaşayan birçok Ermeniye ait  olan güzel bir kilise vardı."

Erzurum, 20. yüzyılın başlarında Genç Türk hükümeti tarafından düzenlenen soykırıma kadar bir Ermeni nüfusuna sahipti. Ermeni nüfusundan kurtulmalarına rağmen, şehir ve sakinleri kültürlerinde önemli Ermeni izini korumuşlardır.

Türkçenin Erzurum lehçesi.

Türk dilinin Erzurum lehçesi (Erzurum Türkçesi) sadece modern Azerbaycan dili ile olan benzerliğinden değil, aynı zamanda  Ermenice kelime dağarcığıyla da dikkat çekicidir. Türkolog Robert Dankoff, kendi kitabı “Armenianloanwords in Turkish” (Ermeniceden Türkçeye  borç kelimeler) Erzurum ve çevresi sakinleri tarafından kullanılan çok sayıda Ermeni kelimesinin  örneğini vermektedir [2]: pancar (Ermenice բանջար, banjanr), kom (Ermenice գոմ, hom), harmut (Ermenice խառն, harrn), tuşik (Ermenice թուշ, tuş), torun (Ermenice թոռն, torrn) tetik (Ermenice թաթիք, tatik). Robert Dankoff’un kitabında Ermenice dans anlamına gelen “bar (պար )” sözcüğü ile karşılaşıyoruz. Erzurum halk oyunlarında, dans veya oyun kelimesi kullanılmaz, özellikle bar sözcüğü kullanılır.

Erzurum halk oyunları

Türkçede dansların adı iki kelimeden oluşuyor;  “oyun kelimesi” “oyunun içeriğini belirten kelime”. Örneğin; “Zeybek oyunu” veya “Bitlis oyunu” gibi. Daha önce bahsettiğimiz bar kelimesi aynı anlamıyla kullanılmaktadır. Ermenilerle ilişkisi olan ünlü Erzurum oyunlarının isimleriyle sözlerimizi destekleyelim.:”Koçeri bari” (Koçer oyunu), “Garabet bari”(Garabet oyunu).

Koçeri bari: Koçeri oyunu, tüm Anadolu topraklarında bilinen ünlü bir oyundur. Bu oyun, önemli sayıda milletten; Ermeniler, Türkler, Azeriler, Kürtler, Asurlular, Pontik Yunanlar  tarafından sergilenmektedir.

Türk kaynaklarına baktığımız zaman, koçeri kelimesinin göçmek kelimesinden geldiğini görmekteyiz[3]. Bu durumda neden koç kelimesinin göç kelimesinden farklı olduğuna dair bir soru ortaya çıkıyor. Bu sorunun cevabı, oyunun isminin farklı bir kökene sahip olabileceği varsayımı ya da göç kelimesindeki seslerin olmadığı başka bir dilin veya dillerin etkisinde olabileceği varsayımıdır (örneğin, Ermeni dili).

Garabet bari: Garabet oyunu, YouTube.com'daki çok sayıda videoyla da kanıtlandığı gibi Erzurum halkının favori dansıdır. Garabet, bir Ermeni erkek isminden başka bir şey değildir. Bu gerçek, bu halk oyununun ortaya çıkışı, oluşumu ve popülerleşmesinin doğrudan Erzurum Ermenileri ile ilişkili olduğunu göstermektedir.

Dolayısıyla, Ermeni nüfusun fiziki olarak yok edilmesine rağmen, Erzurum ve çevresinin Ermeni dili ve kültürünün mirasını taşımaya devam ettiği sonucuna varıyoruz.

Kaynaklar:

[1] РуиГонсалесДеКлавихо — «Дневникпутешествия в СамаркандкодворуТимура (часть 2)»

[2] Robert Dankoff — «Armenian Loanwords in Turkish»

[3] Erzurum barları;

YouTube channel — AlperSokak;

YouTube channel — Kadir Çetin;

YouTube channel — AhenkMüzik.

 

Yorumlar

Sonra ne okumalı