Armat - national platform
Գրանցվել
1

....

2
Գրանցվեք, որպեսզի հնարավորություն ունենաք կատարելու գրառումներ և կիսելու ձեր կարծիքը
Ես ընդունում եմ Պայամններ ֊ ը
Թույլ տվեք իմանալ մի փոքր ավելի ձեր մասին
Կատարված է
Մուտք
Մուտք գործեք, որպեսզի հնարավորություն ունենաք կատարելու գրառումներ և կիսելու ձեր կարծիքը
Մուտք
Մոռացե՞լ եք գաղտնաբառը

կամ միացեք մեզ սոցիալական ցանցի միջոցով

Ուղարկել
Մուտք
Գրանցվել
ՀԱԴՐՈՒԹԻ ՇՐՋԱՆԻ ԺԱՌԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆԸ ԿԱՄ Ի՞ՆՉ ԵՆՔ ԿՈՐՑՐԵԼ
Մշակույթ

ՀԱԴՐՈՒԹԻ ՇՐՋԱՆԻ ԺԱՌԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆԸ ԿԱՄ Ի՞ՆՉ ԵՆՔ ԿՈՐՑՐԵԼ

Երկրորդ Արցախյան պատերազմի ժամանակ Արցախի տարածքի մի մեծ մասն իր մշակութային և բնական ռեսուրսներով անցավ թշնամու վերահսկողության տակ: Ինչպես հաճախ է պատահում հայ ժողովրդի հետ, հետաքրքրությունը հնամենի տարածքների նկատմամբ առաջանում է նրանց կորցնելուց հետո: Ինտերնետի հայկական սեգմենտում մեծ թվով հոդվածներ են հայտնվել Արցախի տարբեր շրջանների պատմամշակութային ժառանգության թեմայով: Նախկինում չուսումնասիրված այդպիսի տարածքներից մեկը Հադրութն է: Այս հոդվածը հնարավորություն է տալիս բավականին ճշգրիտ պատկերացում կազմել կորստի մասշտաբների մասին միայն մեկ Հադրութի շրջանում, որը Լեռնային արաբաղի (Արցախի) անբաժանելի մասն է, բայց որը, ըստ տխրահռչակ պայմանագրի, նույնպես անցավ թշնամուն:

Արցախի Հանրապետության քարտեզը պատերազմից առաջ և Հադրութի շրջանի գտնվելու վայրը

Դարեր շարունակ Հադրութը հայտնի էր Դիզակ անունով, այսպես էր կոչվում Դիզակի իշխանությունը, որի տարածքում շրջանը գտնվում էր 1590-1751 թվականներին: Կարևոր է նշել, որ Հադրութի շրջանը երբեք չի բնակեցվել թուրքերով, և նույնիսկ խորհրդային տարիներին նրանք այնտեղ աննշան տոկոս էին կազմում: 1926-ի մարդահամարի տվյալներով ՝ Հադրութի շրջանում բնակվում էր 25 247 մարդ, որոնցից 24,685-ը (97,7%) հայեր են: Այժմ այդ մարդիկ ունեն ավելի քան 100 հազար հետնորդներ, ովքեր ներկայումս փախստական ​​են:

Հադրութը միշտ հայերով բնակեցված է եղել 

Մինչև 387 թվականը կազմում էր Մեծ Հայքի Արցախի նահանգի մաս, 387-640 թթ. ՝ Կովկասյան Ալբանիայի (Աղվանքի) իշխանության տակ գտնվող վասալ հայկական իշխանության մաս, 640-ից 880 թթ. ՝ Հայաստանի էմիրության կազմում, 880-1047 ՝ Անիի հայկական թագավորության մաս, 1047-1201թթ. - հայկական Խաչենի իշխանության մաս, 1201-1380թթ. - Զաքարյանների հայկական իշխանությունում, 1380-1590 թթ. այն կրկին մաս էր կազմում հայկական Խաչենի իշխանության:

Ի՞նչ ենք կորցրել: 

Հադրութի շրջանն իր բնական լանդշաֆտով և մշակութային ժառանգությամբ բացօթյա թանգարան է: Մարզը հայտնի է մի շարք վանական համալիրներով և եկեղեցիներով, հին բնակավայրերով և բերդերով. Շրջանի հյուսիսում և հյուսիս-արևմուտքում կան լեռնաշղթաներ, որոնք ծածկված են մութ անտառներով և ալպյան մարգագետիններով: Կորած մշակութային վայրերի ցանկը շատ ընդարձակ է, ստորև կտեղադրենք միայն քրիստոնեական վայրերի ցուցակ: Հադրութի շրջանի 34 բնակավայրերում կա 90 եկեղեցի, վանք և մատուռներ, որոնք կառուցվել են IV-XIX դարերում:

Հադրութի շրջանի ամենահայտնի տեսարժան վայրերից մի քանիսը.

Գտչավանքի վանք, XIII դ. Հայկական ճարտարապետության գլուխգործոցներից մեկը `Գանձասարի և Դադիվանքի վանքերի հետ միասին

Դիզակ Մելիքների պալատ, Եգանյան իշխաններ (XVIII-XIX դդ.)

Օխտը դռնի վանք, Սուրբ Հարություն եկեղեցի, XVI դ.

Իջևանատուն (քարավանատուն), որը գտնվում է Գադրութ-Մարտունի մայրուղու վրա:

 

Հադրութի շրջանի եկեղեցիների ցուցակ, որոնք գտնվում էին Ադրբեջանի օկուպացիայի տակ

ՀԱԴՐՈՒԹ ՔԱՂԱՔ • Սուրբ Հարություն եկեղեցի (1621) • Մատուռ (1325)

ԱՌԱՔԵԼ ԳՅՈՒՂ • Սբ. Մարիամ եկեղեցի (1902) • Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (1845)

ԱՅԳԵՍՏՍՆ ԳՅՈՒՂ • Սուրբ Հարություն եկեղեցի (1741)

ԴՐԱԽՏԻԿ ԳՅՈՒՂ • Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի եկեղեցի (1645)

ԹԱՂԱՍԵՐ ԳՅՈՒՂ • Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (1657) • Անապատ եկեղեցի (1635)

ԹԱՂՈՒՏ ԳՅՈՒՂ • Սբ. Հովհաննես եկեղեցի (19-րդ դար)

ԽԱՆՁԱՁՈՐ ԳՅՈՒՂ • Կատարավանք (1657) • Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (1853) • Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (1876)

ԽԾԱԲԵՐԴ ԳՅՈՒՂ • Եղցուն ձոր (1537) • Թեղին սուրբ (9-րդ դար)

ԾԱԿՈՒՌԻ ԳՅՈՒՂ • Պտքաթաղ վանք (1670) • Ծաղկավանք (1682) • Պտքաթաղ մատուռ (1623 год) 

ԾԱՄՁՈՐ ԳՅՈՒՂ • Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (1696) • Քենե մատուռ (1645)

ԾԱՂԿԱՎԱՆՔ ԳՅՈՒՂ • Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (1836) • Մատուռ (1887)

ԿԱՐՅԱԳԻՆՈ (ՎԱՐԱՆԴԱ) ԳՅՈՒՂ • Հեթանոսական տաճար (մ.թ.ա. 2-1-րդ դար) • Մատուռ (1615)

ՀԻՆ ՏԵՂԵՐ ԳՅՈՒՂ • Ամենափրկիչ եկեղեցի (1815 год) • Մատուռ (1578)

ՀԱԿԱԿՈՒ ԳՅՈՒՂ • Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (1621) • Սև Խաչ մատուռ (9-րդ դար)

ՀՈՂԵՐ ԳՅՈՒՂ Հողեր եկեղեցի (1718) • Մատուռ (1887)

ՀԱՅԿԱՎԱՆ ԳՅՈՒՂ • Մատուռ (9-րդ դար)

ՄՈԽՐԵՆԵՍ ԳՅՈՒՂ • Սուրբ Սարգիս եկեղեցի (1840) • Օխտա Դռնի վանք (375 - 678) • Օխտա Դռնի եկեղեցի (875-948) • Մատուռ (935-1115) • Մատուռ (1810)

ՄԵԾ ԹԱՂԵՐ ԳՅՈՒՂ • Մարխաթուն եկեղեցի (1603) • Մատուռ (1735) • Ամենափրկիչ եկեղեցի (1846) • Մատուռ (1855) • Մատուռ (1238)

ՄԱՐԻԱՄԱՁՈՐ ԳՅՈՒՂ • Սուրբ Հովհաննես վանք (9-11դդ.) • Մատուռ (1735) • Սուրբ Մինաս եկեղեցի (1601) • Մատուռ (1675)

ՄԵԼԻՔԱՇԵՆ ԳՅՈՒՂ • Սուրբ Հարություն եկեղեցի (1889) • Մատուռ (1735)

ՆՈՐԱՇԵՆ ԳՅՈՒՂ • Հին Նորաշեն եկեղեցի (1892)

ՊԼԵԹԱՆՑ ԳՅՈՒՂ • Սբ. Ստեփանոս եկեղեցի (1651)

ՋՐԱԿՈՒՍ ԳՅՈՒՂ • Կաքավավանք եկեղեցի (1742) • Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի (1648) • Մատուռ (1876)

ՍԱՐԻՇԵՆ ԳՅՈՒՂ • Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (1822) • Շահկախ եկեղեցի (1868) • Խին Շահկախ եկեղեցի (1715) • Շալախ մատուռ (1635) • Մատուռ (1875)

ՎԱՆՔ ԳՅՈՒՂ • Սպիտակ Խաչի վանք (1245) • Մատուռ (1615) • Մատուռ (1648) • Մատուռ (1694) • Մատուռ (1841)

ՎԱՐԴԱՇԱՏ ԳՅՈՒՂ • Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի (1607)

ՏՈՂ ԳՅՈՒՂ • Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (1736) • Անապատ եկեղեցի (1810) • Անապատ մատուռ (1821) • Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի (1747) • Մատուռ (1115) • Թեժ եկեղեցի (1234) • Գտչավանքի վանք (9-րդ դար) • Գավիթ (1260) • Երկրորդ եկեղեցի (1370) • Մատուռ (1657) • Մատուռ (1698) 

ՏՈՒՄԻ ԳՅՈՒՂ • Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի (1655 թ.) • Կարմիր Խաչ եկեղեցի (10-րդ դար) • Մատուռ (9-րդ դար) • Խութա վանք (9-12-րդ դարեր) • Թագավորի Գերեզման եկեղեցի (1175 թ.) • Եղցու խութ մատուռ (1231 թ.)

ՏՅԱՔ ԳՅՈՒՂ • Սուրբ Մեսրոպ եկեղեցի (1811) • Մատուռ (1805) • Մատուռ (1877)

ՑՈՐ ԳՅՈՒՂ • Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի (1658) • Սուրբ Լուսավորիչ-Անապատ եկեղեցի (1210) • Մատուռ (1273) • Խորաբերդ եկեղեցի (4-րդ դար)

ՈՒԽՏԱՁՈՐ ԳՅՈՒՂ • Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (1692)

ՔԱՐԻՆԳ ԳՅՈՒՂ • Եղցուն ձորի եկեղեցի (11-12դդ.) • Մատուռ (1667)

ՔԱՐԱԳԼՈՒԽ ԳՅՈՒՂ • Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (1855) • Մատուռ (1867)

ՔՅՈՒՐԱԹԱՂ ԳՅՈՒՂ • Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (1743)

Աղբյուր՝ lragir.am

Մեկնաբանություններ

Ի՞նչ կարդալ հետո