Armat - national platform
Գրանցվել
1

....

2
Գրանցվեք, որպեսզի հնարավորություն ունենաք կատարելու գրառումներ և կիսելու ձեր կարծիքը
Ես ընդունում եմ Պայամններ ֊ ը
Թույլ տվեք իմանալ մի փոքր ավելի ձեր մասին
Կատարված է
Մուտք
Մուտք գործեք, որպեսզի հնարավորություն ունենաք կատարելու գրառումներ և կիսելու ձեր կարծիքը
Մուտք
Մոռացե՞լ եք գաղտնաբառը

կամ միացեք մեզ սոցիալական ցանցի միջոցով

Ուղարկել
Մուտք
Գրանցվել
ՕՍՄԱՆՆԵՐԻ ԴԱԺԱՆ ԴԵՎՇԻՐՄԵ ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ՝ ՄԵԴԱԼԻ ՄՅՈՒՍ ԿՈՂՄԸ
Հուշ

ՕՍՄԱՆՆԵՐԻ ԴԱԺԱՆ ԴԵՎՇԻՐՄԵ ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ՝ ՄԵԴԱԼԻ ՄՅՈՒՍ ԿՈՂՄԸ

Մեկնաբանություն «Արմատի» խմբագրության կողմից, - «Նվաճված քրիստոնյաներից մարդկային ռեսուրսի տեսքով հարկ գանձելու դաժան սովորույթը կոչվում էր «Դևշիրմե»: Այլ կերպ ասած, Օսմանները քրիստոնյա ընտանիքներից ուժով վերցնում էին անչափահաս երեխաների ` կայսրության տարբեր բնագավառնեում ծառայելու համար: Այս տղաներից շատերը ենթարկվեցին ասիմիլացիայի՝ նրանք մոռացան իրենց արմատները, հավատը և դարձան ենիչերի՝ Օսմանյան կայսրության էլիտար ռազմիկներ, պահապաններ, ոստիկաններ: Այստեղ կարող ենք կարդալ այս ռազմիկներից մեկի պատմությունը, - «Օսմանյան մեծ հրամանատարից` քրիստոնյաների պաշտպան. Սկանդերբեգի պատմությունը»:

Ստորև հոդվածը ներկայացնում է Դևշիրմե համակարգի այլընտրանքային տեսակետը, ինչպես նաև ցույց է տալիս այդ պրակտիկայի հետևանքները ճնշված ժողովուրդների վրա: Սա կօգնի ավելի լավ հասկանալ մեծ կայսրության կառավարման մեխանիզմը և դրա հաջողության բանալիներից մեկը»: 

Հոդվածի աղբյուրը՝ Яндекс Дзен

Դևշիրմե. ճնշվածությու՞ն, թե՞ փրկություն Օսմանյան կայսրությունում

Դևշիրմեն քրիստոնյա երեխաների ստիպողական ծառայության համակարգ է Օսմանյան կայսրության շահերի համար: Դա հարկ էր, որը վճարում էին Պորտայի նվաճված տարածքները: Որպես հարկման օբյեկտ հանդես էին գալիս քրիստոնեական ընտանիքների երեխաները: Ընտրված շրջանից ամեն 5-րդ երեխան պետք է ծառայություն իրականացներ Կայսրության տարբեր պաշտոններում: Դևշիրմեի համար ընտրում էին ամենատաղանադավոր, ուժեղ և ընդունակ տղաներին: Ուժեղ, քաջ և կռվելու ունակ տղաներին ուղարկում էին Ենիչերի դառնալու, իսկ այն տղաները, որոնք ունեին ադմինիստրատիվ և գիտական ունակություններ ծառայում էին Սառայում (Սուլթանի պալատում):

Ենիչերիների ջոկատները հարյուրավոր տարիներով պահպանում էին սուլթաններին և կառավարության այլ պաշտոնյաներին ՝ նվիրվածությամբ ծառայելով կայսրությանը:

Ստիպողական ստրկությու՞ն, թե՞ փրկություն 

Արևմուտքում, Բալկանյան երկրներում, Հունաստանում և Ռուսաստանում բնականաբար Դևշիրմեի համակարգը համարում էին ստրկութուն, քանի որ այնտեղ հայտնվում էին երեխաներ միայն ոչ մուսուլմանական երկրներից՝ հետագայում օսմանացվելով և իսլամացվելով: Իրոք, եթե նայենք Դևշիրմեին 21-րդ դարից, ապա մարդու իրավունքների և ազատության տեսանկյունից այն կարելի է համարել ստրկություն: Բայց այս համակարգը օգտագործվել է 14-19-րդ դարերում, երբ ստրկությունը համարվում էր նորմ ամբողջ աշխարհում: Դևշիրմեն միակ հնարավորությունն էր ոչ տիտղասակիր ազգի ներկայացուցիչների համար ազատվել ստրկությունից, ունենալ սեփական հող և հաջողակ կարիերա: 

Դևշիրմեի ծագումն ու զարգացումը

Իր գոյության առաջին մի քանի քասնամյակներում Օսմանյան Կայսրությունը չէր օգտագործում կանոնավոր բանակ իր ռազմական նպատակների համար: Լայնածավալ մարտերի համար կայսրության առաջին սուլթանները (խաներ) վարձում էին վարձու զինվորների հարևան գավառներից՝ հիմնականում կազմված մահմեդական ջոկատներից: Դառնալով հզոր դաշնություն՝ կայսրությանը հարկավոր էր կանոնավոր և կարգապահական բանակ: Մահմեդական արժեքների վրա հիմնված պետություն լինելով՝ Օսմանյան կայսրությունը չէր կարող ստրկացնել (որպես ծառա օգտագործել) այլ երկրների մահմեդականներին, նույնիսկ եթե այդ մահմեդականները Պորտայի հետ թշնամական հարաբերությունների մեջ էին: Այս կապակցությամբ Օսմանյան ղեկավարները պետք է լուծեին բանակում զինվորականների թվի սակավության հարցը: Դևշիրմե համակարգը ներդնելով՝ Օսմանյան կայսրությունը միանգամից մի քանի հարց կարգավորեց՝

- Բանակի կազմը կանոնավոր կերպով համալրվում էր պատրաստված զինվորականներով,

- նեյտրալիզացվում էր նվաճած ազգերի դիմադրությունը քրիոտոնյաների շրջանում,

- ազգային փոքրամասնությունները տեղավորվում էին աշխատանքի,

- համալրվում էին ղեկավար ռազմական և պետական ​​կադրերի շարքերը: 

Ենիչերիների ստորաբաժանումներում վերապատրաստման մակարդակն այնքան բարձր էր, որ ազնվական մահմեդական ընտանիքների երեխաները գաղտնի ընդունվում էին Դևշիրմեի համակարգ, որպեսզի կարողանային հաջողությամբ առաջ գնալ իրենց կարիերայում:

Դևշիրմե համակարգ ընդունվելու պայմանները

- Գրավված քրիստոնեական տարածքներից տղաների 1/5 մասը ստիպված էին ծառայել Պորտայի տարբեր բնագավառներում,

- ընդունվում էին 8-18 տարեկան տղաներ, մուգ արտաքինով(շիկահերներին չէին ընդունում համակարգ),

- համակարգ չէին ընդունում ընտանիքի միակ տղաների, հազվագյուտ մորուքով տղաների, թլպատվածների, չափազանց բարձրահասակների ու կարճահասակների, ճաղատների, որբերի:

14-րդ դարում տարբեր ռազմական և պետական հաստատություններ ավարտած ենիչերիները՝ ընդունելով Իսլամ, ծառայություն էին իրականացնում հիմնականում Բալկանների, Մակեդոնիայի, Բուլղարիային իրենց պատմական տարածքներում: Բայց 15-րդ դարից սկսած նրանց թույլատրվում էր ծառայել Էրզրումում, Դիարբեքիրում, Բուրսայում, Ստամբուլում: 

Ո՞ր ազգություններից էին վարձում Դևշիրմե համակարգ

Նախապատվությունը տրվում էր ալբանական, բոսնիական, հունական, սերբ, բուլղար և խորվաթ ազգերին:

Համակարգ չէին ընդունում թուրքերին, քրդերին, ռուներին, հրեաներին, վրացիներին, գնչուներին, պարսիկներին:

Ենիչերիներն ու ազգային փոքրամասնություններից մյուս ծառայողները՝ ընդունելով Իսլամ, չէին համարվում ստրուկ: Այդ պատճառով իրենց աշխատասիրության և տաղանդի շնորհիվ կարող էին հասնել բարձր պաշտոնների, ընդհուպ մինչև Մեծ Վեզիրի պաշտոնի (կայսրությունում 2-րդ պաշտոնը Սուլթանից հետո): Մեծն Վեզիրների ճնշող մեծամասնությունը, նավատորմի հրամանատարները, տարբեր բանակների ղեկավարները Դևշիրմե համակարգից էին: Այսպիսով, Դևշիրմե համակարգը փրկություն էր քրիստոնեական ընտանիքների շնորհալի, ուժեղ, ունակ երեխաների համար:

Օսմանյան կայսրության ամենահայտնի ճարտարապետ Միմար Սինանը [ազգությամբ հայ - խմբ.], Դևշիրմե համակարգի շնորհիվ, ծառայում էր Սուլթան Սուլեյմանի բակում: Հետագայում Միմար Սինանի շենքը և կառույցը դարձան Օսմանյան կայսրության խորհրդանիշներ, որոնք պաշտպանվում են ոչ միայն Թուրքիայի Հանրապետության, այլ նաև ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից:

Օսմանյան կայսրության ամենահայտնի վեզիրներից մեկը ՝ Սոկոլլու Մեհմեդ փաշան, որը ծառայել է երեք սուլթանների օրոք: Սոկոլլու Մեհմեդ փաշան սերբական (բոսնիական) ընտանիքից էր, իր զինվորական ծառայությունը սկսել էր ենիչերիների հետ:

Մեկնաբանություններ

Ի՞նչ կարդալ հետո