Armat - national platform
Գրանցվել
1

....

2
Գրանցվեք, որպեսզի հնարավորություն ունենաք կատարելու գրառումներ և կիսելու ձեր կարծիքը
Ես ընդունում եմ Պայամններ ֊ ը
Թույլ տվեք իմանալ մի փոքր ավելի ձեր մասին
Կատարված է
Մուտք
Մուտք գործեք, որպեսզի հնարավորություն ունենաք կատարելու գրառումներ և կիսելու ձեր կարծիքը
Մուտք
Մոռացե՞լ եք գաղտնաբառը

կամ միացեք մեզ սոցիալական ցանցի միջոցով

Ուղարկել
Մուտք
Գրանցվել
ԼԱՎՐՈՎ, ԽՈՒԴՅԱԿՈՎ, ՇԱԼԻԿԱՇՎԻԼԻ. ԵՐԵՔ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ, ԵՐԿՈՒ ԶՈՒԳԱՀԵՌՆԵՐ
Հուշ

ԼԱՎՐՈՎ, ԽՈՒԴՅԱԿՈՎ, ՇԱԼԻԿԱՇՎԻԼԻ. ԵՐԵՔ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ, ԵՐԿՈՒ ԶՈՒԳԱՀԵՌՆԵՐ

Շապիկի նկարը՝ Սերգեյ Լավրով, Սերգեյ Խուդյակով, Ջոն Շալիկաշվիլի

Հայերն ունեն բնավորության այսպիսի ընդհանուր գիծ. ամեն տեղ փնտրել հայկական հետք ՝ սկսած ֆիլմի ավարտի տիտրերում հայկական ազգանուններ ուղղակի որոնելով, վերջացրած հայկական ծագում ունեցող բոլոր տեսակի մարդկանց փնտրտուքով: Ազգային այս սիրելի զբաղմունքը ստացել է ծայրահեղ արտահայտումներ. հասարակության մեջ, սեղանի շուրջ, լրատվամիջոցներում ` բոլորը զբաղված են այս գործով: Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը հայ է, և վերջ. վիճելն անիմաստ է, քանի որ նրա կենսագրության մեջ կան ծանրակշիռ փաստեր. նրա ազգանունը Քալանթարով է, ավելի ճիշտ ՝ Քալանթարյան, հայրը ՝ Թբիլիսիի հայ: Թվում է` էլ ի՞նչ ապացույցներ են պետք: Եվ նշանակություն չունի, որ Լավրովն ինքն իրեն ռուս է որակավորում բոլոր պաշտոնական վայրերում. մենք ՝ հայերս, ավելի լավ գիտենք, թե ով է նա:

Հետաքրքիր է, թե ինչպես հայերի մի մասի համար որոշիչ գործոններ են արյունն ու ծագումը, իսկ ոմանց համար` ընդհակառակը, դրանք ոչ մի ընդհանուր բան չունեն ինքնագիտակցության և ինքնաճանաչման հետ: Ինքը ՝ Լավրովը, օրինակ, միայն մեկ անգամ է մեկնաբանել իր հայկական ծագումը, և դա այն պատճառով, որ հարցը տրվել է հենց նրան, և իհարկե, Երևանում: Իրենց բնորոշ ինքնավստահությամբ հայերը հարցրին, թե արդյոք Լավրովի հայկական արմատներն օգնում են նրան իր գործում: «Իմ արմատները, ըստ էության, վրացական են, - ընդհատեց Լավրովը, - հայրս Թբիլիսիից է, բայց արյունը իրոք հայկական է», և այդպիսի սպառիչ պատասխանն ակամայից հարցն այլ կերպ ձևակերպելու ցանկություն է առաջացնում, օրինակ` «Արդյո՞ք նրա հայկական արմատները չեն խանգարում նրա աշխատանքին»:

Նման հակադրությունը, մասնավորապես`

- այն մարդկանց միջև, ովքեր հայ են համարում բոլորին, ովքեր ունեն հայկական արյուն,

- և այն մարդկանց միջև, ում համար կարևոր չէ իրենց հայկական ծագումը,

ստեղծում է բավականին անհարմար իրավիճակներ:

Կարող ենք դիտարկել, թե ինչպես են Հայաստանում հպարտանում Խորհրդային Միության ավիացիայի մարշալ Սերգեյ Խուդյակովով, ով ոչ միայն հրաժարվեց իր իսկական անունից, այն է ` Արմենակ Խանփերյանց, այլև հորինեց իր համար կեղծ կենսագրություն, համաձայն որի ՝ նրա մայրը վրացի է, իսկ հայրը ՝ ռուս: Հատկանշական է, որ Խանփերյանցի որդին իր հոր հայկական ծագման մասին իմացել է միայն 14 տարեկանում:

Ըստ վարկածներից մեկի ՝ երիտասարդ Արմենակին թվացել է, որ անվանափոխությունը իրեն կանաչ ճանապարհ կհարթի Խորհրդային Ռուսաստանում կարիերայի համար: Սկզբունքորեն հենց դա էլ տեղի ունեցավ: Քառասուներեք տարեկան հասակում Խուդյակովն արդեն գեներալ-գնդապետ էր. նա էր Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում համակարգում գործողությունները կարևոր ուղղություններով, պատասխանատու էր Թեհրանի կոնֆերանսի պատվիրակության տեղափոխման համար, ինչը խոսում է պետական գործերում նրա կարևոր դերակատարության և Ստալինի կողմից նրա հանդեպ մեծ վստահության մասին:

 Յալթայի համաժողովը 1945 թ. Առաջին պլանում (ձախից աջ) Չերչիլ, Ռուզվելտ, Ստալին: Խուդյակովը կանգնած է Ստալինի թիկունքում (երկրորդ պլանում աջից):

Սակայն պարզվեց, որ անվանափոխությունը ճակատագրական որոշում էր. երբ բացահայտվեց նրա իսկական անունն ու ծագումը, Խուդյակովին մեղադրեցին դավաճանության, պաշտոնեական դիրքի չարաշահման մեջ և գնդակահարեցին: Ի տարբերություն Խուդյակովի, Հայաստանում և Արցախում, որտեղից է նա արմատներով, մարդիկ հպարտանում են նրա հայ լինելով և համարում նրան վաստակավոր գործիչ. նրա մասին գրվում են գրքեր և մենագրություններ, նրա անունով կոչվում են փողոցներ, պողոտաներ, համալսարաններ:

Պարզապես հայկական ծագում ունեցող յուրաքանչյուր մեկով հպարտանալու հայկական սովորությունն էլ ավելի տհաճ զգացողություններ է առաջացնում, երբ միաժամանակ իմանում ես Ջոն Շալիկաշվիլիի նման անձանց պատմությունների մասին:

Վրացական ծագմամբ ամերիկացի գեներալ Ջոն Շալիկաշվիլին, ըստ էության, պետության երրորդ ամենակարևոր անձն էր նախագահից և պաշտպանության նախարարից հետո, ինչի մասին վկայում է նրա մեջբերումներից մեկը. «Որտեղ էլ որ լինեմ աշխարհում, ես ամեն վայրկյան պետք է կապի մեջ լինեմ ԱՄՆ նախագահի և ԱՄՆ պաշտպանության նախարարի հետ: Անհրաժեշտության դեպքում միայն մենք երեքով կարող ենք որոշում կայացնել միջուկային հարձակման վերաբերյալ»:

Ջոնի պատմությունը ուշագրավ է նրանով, որ, լինելով բարձրաստիճան անձ, ԱՄՆ պետական ​​գործիչ, նա համառորեն պահպանեց իր դժվար արտասանվող, հատկապես անգլախոսների համար, վրացական ազգանունը: Նրան մեկ անգամ չէ, որ առաջարկել են փոխել կամ գոնե կրճատել իր ազգանունը` թողնելով չորս տառ` «Շալի», արտասանությունն ավելի հեշտ դարձնելու համար: Այդ խնդրանքով նրան դիմել է նույնիսկ Բիլ Քլինթոնը: Հարկ է նշել, որ Ջոնի տոհմում, որն ապրել էր Ռուսական կայսրությունում, կային մարդիկ, ովքեր ազգանունը փոխել էին ռուսական ձևով ` դարձնելով այն Շալիկով, Չալիկով և այլն, բայց, ըստ պատմության, Ջոնը կտրականապես դեմ էր նման փոփոխությանը և ավելի շուտ պատրաստ էր ժամ առաջ հրաժեշտ տալ իր աշխատանքին, քան թե ազգանվան մեջ գոնե մեկ տառ փոխել:

Նմանատիպ վերաբերմունքի հիմնական պատճառներից մեկը գտնում ենք գեներալի մանկությունից հետևյալ պատմության մեջ.

Երբ Ջոնը փոքր էր, նրանց այցելեց Անդրոնիկաշվիլիի իշխանական ընտանիքի ներկայացուցիչներից մեկը: Ջոնի հոր ՝ Դմիտրի Շալիկաշվիլիի հետ զրույցի ընթացքում պարզվեց, որ Անդրոնիկաշվիլին իր ազգանունը փոխել է ռուսերեն տարբերակի ՝ Անդրոննիկովի: Ջոնի հայրը կատաղեց, վեր թռավ և հյուրին դուրս վռնդեց տնից ՝ ասելով. «Ինչպիսի՞ վրացի ես, եթե չկարողացար պահպանել անգամ քո հոր ազգանունը»: Եվ այս պատկերն ամեն անգամ գալիս էր Ջոնի աչքերի առաջ, երբ նրան առաջարկում էին փոխել իր ազգանունը:

Ջոն Շալիկաշվիլին վրացական ազգային հագուստով (ձախից) և երեխաների հետ ՝ Կախեթիում, Վրաստան (աջից)

Ջոն Շալիկաշվիլին մեծ հարգանք ու ճանաչում ձեռք բերեց ինչպես իր տանը` Վրաստանում, որը նա շատ էր սիրում և այցելում էր, այնպես էլ այն երկրում, որին նա ծառայում էր` Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում, և «խնդրահարույց» ազգանունը դրան ոչ մի կերպ չխանգարեց: Նա վառ օրինակ է այն բանի, որ մարդ կարող է լինել մեկ այլ պետության կարևոր պաշտոնյաներից, բայց միևնույն ժամանակ ոչ միայն չհրաժարվել իր ծագումից, այլև հպարտանալ դրանով: Կցանկանայինք, որ հայ իրականության մեջ գնահատվեին մարդիկ, ովքեր ոչ միայն հայկական ծագում ունեն, այլ նաև հայ ինքնություն և հայ ժողովրդին ու պետությանը պատկանելու զգացողություն:

Հեղինակ ՝ Էլեոնորա Սարգսյան

Թարգմանություն՝ Մարգո Սարգսյան 

Մեկնաբանություններ

Ի՞նչ կարդալ հետո