Armat - national platforms
Գրանցվել
1

....

2
Գրանցվեք, որպեսզի հնարավորություն ունենաք կատարելու գրառումներ և կիսելու ձեր կարծիքը
Ես ընդունում եմ Պայամններ ֊ ը
Թույլ տվեք իմանալ մի փոքր ավելի ձեր մասին
Կատարված է
Մուտք
Մուտք գործեք, որպեսզի հնարավորություն ունենաք կատարելու գրառումներ և կիսելու ձեր կարծիքը
Մուտք
Մոռացե՞լ եք գաղտնաբառը

կամ միացեք մեզ սոցիալական ցանցի միջոցով

Ուղարկել
Մուտք
Գրանցվել
Վաքըֆ. միակ հայկական գյուղը Թուրքիայում

Վաքըֆ. միակ հայկական գյուղը Թուրքիայում

Թուրքիայի Սամանդաղ շրջանի Հատայ նահանգում դեռ կանգուն  է հայկական Վաքըֆ գյուղը: Հայերն այնտեղ ապրել են Օսմանյան կայսրությունից առաջ , իսկ հիմա գյուղ  են վերադառնում նրանց սերունդները: Մոսկվայի և Երևանի մեր հայ ընկերների հետ միասին  նույնպես որոշեցինք այցելել այն:

Ի՞նչ պատմություն ունի այդ գյուղը:

1915 թ. Օսմանյան իշխանությունների տեղափոխվելու մասին հրամանը կատարել հրաժարվող հայերը ֆրանսիացիների օգնությամբ  ինքնապաշտպանություն են կազմակերպում Մուսա լեռան ստորոտին: Հատայի, Վաքըֆի, Հիդիր բեկի, Բիթիյազի, Ուեզուրի և այլ գյուղերի բնակիչները կոտորածի չենթարկվելու համար բարձրանում են սարն ու դիմադրություն ցույց տալիս թուրք զինվորներին: Ինչպես ասում են, մոտ 1500 հայեր համաձայնվել են տեղահան լինել, մինչդեռ յոթ գյուղի 4500 հայեր որոշել են ընդդիմանալ դրան: Արդյունքում, երկարատև պայքարից հետո նրանք փրկվում են, և 4500 խռովարարների տեղ են տալիս ֆրանսիական հածանավի վրա: Նրանց ուղարկում են Պորտ-Սաիդ, Եգիպտոս: Չորս տարի փրկված հայերը ստիպված են լինում մնալ Եգիպտոսում, մինչև վտանգավոր իրավիճակը կայունանար և նրանք հնարավորություն ունենային վերադառնալ իրենց գյուղերը:

1939 թ. Հատայը դառնում է թուրքական նահանգ: Հենց այստեղից էլ սկսվում է վերջին հայկական Վաքըֆ գյուղի պատմությունը: Այլ գյուղերի բնակիչները արտագաղթում են Սիրիա, իսկ Վաքըֆի բնակիչները շարունակում են մնալ իրենց գյուղում: Հետզհետե հարևան գյուղերի բնակիչները սկսում են տեղափոխվել Վաքըֆ: Այսօր այնտեղ ապրում է մոտ 150 մարդ: Գյուղի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 5500 ակր:

Իմ հայ ընկերների համար գյուղ այցելելը հարգանքի տուրք էր նրանց նախնիներին և վերադարձ էր դեպի արմատները: Նրանց համար այդ գյուղը հիմա պատմության մի մաս է: Երբ մենք հասանք գյուղ, միանգամից նկատեցինք մի հարկանի տների պատշգամբներում աճող ծաղիկների բույրը և մարդկանց, որոնք ջերմորեն դիմավորեցին մեզ: Ոչ միայն գյուղն է տարիքն առել, այլ դրա բնակիչների մեծ մասը տարեցներ են: Մարդիկ այնտեղ ապրում են գյուղատնտեսությամբ զբաղվելով,  այդ իսկ պատճառով երիտասարդները նախընտրում են գնալ Ստամբուլ սովորելու: Ուսումն ավարտելուց հետո նրանք մնում են խոշոր քաղաքներում, հասկանալով, որ գյուղում աշխատանք չեն գտնելու, սակայն  չեն մոռանում վերադառնալ գյուղ տոների ժամանակ:

Երբ Սուրբ Մարիա եկեղեցու մոտ նստած տարեց հայ կանայք տեսնում են մեզ, ուրախանում են ու հրավիրում են  ընթրիքի: Մինչ իմ ընկերները զրուցում են նրանց հետ հայերեն, ես նստած հետևում եմ նրանց: Ես հայերեն չեմ հասկանում, սակայն տեսնում եմ այն երջանկությունն ու բերկրանքը, որով լցված են այդ տարեց կանանց աչքերը:

Դեռ երեխա ժամանակ, նրանք անցել են տեղահանումների ու մասսայական խոշտանգումների միջով, բախվել են տառապանքների հետ: Ու հիմա, երիտասարդ սերնդի ներկայացուցիչների հետ  մի սեղանի շուրջ նստած , ծանոթանում են ու զրուցում: Անկասկած, այդ մարդկանց համար այդ  տեսակ հանդիպումն առաջին անգամ չէր: Սակայն մեզ համար դա առաջին նման տեսակի հանդիպումն էր: Մենք հաջողություն մաղթեցինք կանանց, մեզ հետ տանելով աննկարագրելի զգացմունքներ: Հետո  շարունակեցինք մեր էքսկուրսիան. սկզբում մտանք եկեղեցի, իսկ հետո ՝ դեպի գյուղի խորքերը:

Գյուղում ամենակարևոր տոնը օգոստոսի երկրորդ կիրակին է: Հենց այդ օրն են նշում Սուրբ Մարիայի տոնը: Այդ օրը մարդիկ  Վակիֆլի են գալիս տարբեր շրջաններից և նույնիսկ արտերկրից: Գյուղը նաև նշանավոր է նրանով, որ այնտեղ մշակում են օրգանական մթերքներ: Գյուղի կանայք ստեղծել են կոոպերատիվ, որը զբաղվում է այդ մթերքների վաճառքով, որոնք մշակվել են նրանց իսկ կողմից: Այդպիսով նրանք խթանում  են թե  իրենց արտադրությանը, թե  կոոպերատիվի զարգացմանը: 

Գյուղի բնակիչները խոսում են այն բարբառով, որով խոսում են Մուսա լեռան հայերը: Դա  հայկական բարբառներից մեկն է: Ներկայումս դրանով  խոսում են 20.000 հայեր ողջ աշխարհում, սակայն, ցավոք սրտի, այն անհետանալու եզրին է: Երիտասարդները հասկանում են այդ բարբառը, սակայն չեն կարող խոսել դրանով:

Մինչև էքսկուրսիան ավարտելը, մենք ուղղվեցինք դեպի Մովսեսի լեռը, որտեղից մեր առաջ բացվում էին գյուղի յուրահատուկ բնապատկերները:

Իմ հայ ընկերները երջանիկ էին իրենց աչքերով տեսնել իր տեսակի մեջ յուրահատուկ գյուղի նիստ ու կացը, սակայն նրանց համար շատ հարցեր մնում էին անպատասխան: Ի՞նչ է լինելու գյուղի ճակատագիրը  թվով փոքրածավալ տարեց բնակիչների մահվանից հետո: Ինչու՞ պետությունը ներդրումներ չի անում գյուղում, որպեսզի այն դառնա երիտասարդների համար ապրելու գրավիչ վայր: Չէ որ թե գյուղը, թե դրա բնակիչներն արժանի են ավելիին, քան տարվա ընթացքում  մեկ-երկու այցելությունը…

Մեկնաբանություններ

Ի՞նչ կարդալ հետո